تبلیغات
رویای خیال من - اخلاق معاشرت: شوخی و مزاح

رویای خیال من

اخلاق معاشرت: شوخی و مزاح

كمتر جامعه و ملتی را می توان یافت كه در ارتباطات مردم، چیزی به نام «شوخی» وجود نداشته باشد. لازمه زندگی اجتماعی و داشتن ارتباطهای سالم و فرح بخش، مزاح است. البته گاهی هم مزاح، به كدورت و كینه می انجامد و نتیجه معكوس می دهد كه اشاره خواهد شد.
بعضیها خصلت شوخی و مزاح را چه با گفتار و چه رفتار، به عنوان شاخصه خود قرار داده اند. برخی هم میانه خوشی با آن ندارند و اهل شوخی نیستند.

از آنجا كه این نوع برخورد، در میان مردم متداول است و نه می توان به كلی آن را مردود دانست و نه می توان بی حد و مرز طرفدار آن بود، در این بخش به بیان آثار، حدّ و مرز و شیوه و شرایط آن بر اساس تعالیم دینی می پردازیم.

مزاح، خصلتی مؤمنانه
خستگی جسم و روح، با تفریحات سالم و مزاح و لطیفه گویی برطرف می شود. پرداختن به نشاط روحی و شادابی روان، در سایه لطایف و ظرایف، امری طبیعی و مقبول و مورد حمایت شرع و دین است، البته با مراعاتهایی خاص.

برخلاف تصور یا القاء آنان كه می كوشند چهره ای خشن و عبوس از اسلام ارایه دهند، در فرهنگ دینی مسأله خوشحالی و شادی و خرسندسازی و «ادخال سرور» و شاد كردن دیگران، جزء خصلتهای مثبت و پسندیده به شمار آمده است. از مزاح و شوخ طبعی به عنوان یك خصلت مؤمنانه یاد شده است. اولیای دین و بزرگان مكتب نیز در عمل، این گونه بوده اند.

امام صادق(ع) فرمود: هیچ مؤمنی نیست مگر اینكه در او «دعابه» است. راوی از امام پرسید: دعابه چیست؟ حضرت فرمود: یعنی مزاح و شوخی.(1)

شوخی كردن، اگر در حد و مرز مجاز و معقول باشد، شادی آور است و شادكردن مردم به فرموده حضرت رسول، كاری پسندیده است و در روایات، از ادخال سرور در دل اهل ایمان تمجید شده است: «اِنّ مِن اَحبِّ الأعمالِ اِلیَ اللّه عزّ و جلّ اِدخالُ السّرور علی المؤمنین»(2)
از محبوبترین كارها نزد خدای متعال، وارد ساختن شادمانی بر دل مؤمنان است.

یونس شیبانی از امام صادق(ع) نقل كرده كه آن حضرت پرسید: چگونه است شوخی و مزاح كردن شمابا یكدیگر؟ گفتم: اندك است. حضرت با لحنی عتاب آمیز فرمود: چرا با هم مزاح و شوخی ندارید؟ «فاِنّ المداعبة مِن حُسنِ الخلق»، شوخی و مزاح، بخشی و جزیی از خوشرفتاری و حسن خلق است و تو می خواهی از این طریق، سرور و شادی بر دل برادرت وارد كنی، پیامبر هم با افراد شوخی می كرد، می خواست كه آنها را شادمان سازد.(3)

در سیره رهبران الهی
نمونه هایی كه از مزاحها و رفتارهای لطیفه آمیز و سخنان مطایبه انگیز حضرت رسول روایت شده است، نشان می دهد كه آن حضرت، در عین حال كه خوشرفتاری و گشاده رویی و بذله گویی داشت، از مرز حق و سخن درست فراتر نمی رفت و شوخیهایش باطل و لغو و ناروا نبود. در روایت است كه پیامبر(ص) فرمود:
«اِنّی َلأمْزَحُ و لا اَقُولُ الاّ حَقّا»(4)
من مزاح می كنم، ولی جز حق نمی گویم.
این سخن، هم نشان دهنده مزاح در سیره رسول خداست، هم رعایت حد و مرز آن.

در مورد علی بن ابی طالب(ع) نقل شده كه وی شوخ طبع بود و همین شوخ طبعی نیز بهانه مخالفان او گشت تا حضرت را از گردونه خلافت كنار بزنند و چنین وانمود كنند كه یك فرد خوش مشرب و شوخ طبع، نمی تواند رهبری مسلمین را عهده دار شود. اهل مزاح بودن و بذله گویی آن حضرت، حتی از زبان مخالفان او هم نقل شده است. عمروعاص، معاویه و عمر، سخنانی دارند كه گویای این ویژگی در آن حضرت است. خود حضرت با شگفتی یاد می كند كه عمروعاص در منطقه شام، چنین وانمود و تبلیغات می كند كه فرزند ابوطالب، مزاح گر و بذله گو و بازیگر است!(5) تا چهره ناخوشایندی از وی در اذهان شامیان ترسیم كند.

معاویه گفته است: خدا اباالحسن (علی بن ابیطالب) را رحمت كند، كه خندان و گشاده رو و اهل فكاهی بود!(6) او می خواست این را به عنوان نقطه ضعف حضرت قلمداد كند.

در باره امام صادق(ع) نقل شده كه آن حضرت، بسیار خنده رو و شوخ طبع بود: «وَ كانَ كثیر الدّعابة وَ التبسّم».(7)

در برخی روایات هم توصیه شده كه در مسافرت با یك جمع، برای سرور و رفع خستگی از مزاح و شوخیهای سالم استفاده شود و این از آداب سفر بیان شده است.

همچنان كه گذشت، شوخی و تفریحات سالم و مزاحهای بدون آزار و دور از تحقیر دیگران و پرهیز از استهزاء مردم، به زندگی فردی و اجتماعی نشاط می بخشد و موضوع مهم «طنز» نیز به نحوی در قلمرو شوخی و مزاح قرار می گیرد، به شرط آنكه نگاه جدی به زندگی، آسیب نبیند و حیات بشری به بازیچه و لودگی و هرزگی كشیده نشود.

عاقلان، در هر شوخی و هزل هم، یك سخن جدی می یابند و از ورای مزاح، به حقایق می رسند، اما غافلان، جدی ترین مسایل حیات را هم به بازی می گیرند.

شوخی در گفتار و مطایبه در رفتار، نباید فلسفه حیات را به پوچی و خامی مبدل سازد و نگاه آدمی را در قشر نازكی از حقایق هستی متوقف سازد. اساسا مرز شوخی و جدی پنداشتن زندگی در همین نگرش و زاویه دید نهفته است. زنده یاد، علامه محمدتقی جعفری در تعریف «شوخی» می نویسد:
«فروغ جهان افروز روح را خاموش ساختن و به قشر نازكی از نفت كه روی آب می سوزد خیره شدن و لذت بردن، شوخی نامیده می شود.»(8)

باز هم به تعبیر استاد علامه جعفری: «با این فرض كه همه عقلای عالم به وجود یك عده امور جدی معتقدند، بایستی شوخیهای ما به صورت استراحتهایی باشد كه برای تكاپو در كار و فعالیت لازم می دانیم. آری، بایست شوخی كنیم، اما ضمنا باید بدانیم كه این شوخی در حقیقت مانند بیرون آمدن از كشتی است كه در سطح اقیانوس زندگی در حركت است و گام گذاشتن به صندوق مقوایی است كه در روی امواج اقیانوس بی اختیار جست و خیز می كند. ممكن است این كار خنده آور، تلخی یكنواخت بودن حركت كشتی و تماشا به دستگاه و ساكنین كشتی را به دست فراموشی بسپارد، اما نباید فراموش كرد كه درنوردیدن پهنه بیكران دریا، احتیاج به همان كشتی مجهز دارد كه حتی كوچكترین پیچ و مهره اش هم به طور جدی منظور شده است.»(9)

حد و مرز شوخی
انسانها از نظر تحمل شوخی یكسان نیستند. بعضیها ظرفیت لازم برای مزاح ندارند، در نتیجه شوخی به جای دلشادكردن، كینه و كدورت می آورد و به جای غم زدایی، اندوه زا می شود.
از سوی دیگر، افراط در هر چیز، حتی خندیدن و خنداندن و شوخی و لطیفه گویی ناپسند است و آثار سوء و عوارض تلخ دارد. اگر در تعالیم دینی از «مزاح» نهی شده یا از «كثرت مزاح» مذمت شده است، برای پیشگیری از همین عوارض است. مولوی گوید:

گوش سر بربند از هزل و دروغ
تا ببینی شهر جان را با فروغ

البته كه نگاه جدی به حیات و شناخت ناب از فلسفه زیستن و توجه به عقبه ها و گردنه های پر پیچ و خم و آینده دشوار و اسرارآمیز وجود ما به حدی مشغول كننده است كه اگر كسی به همین جهات، لب از خنده و زبان از شوخی و عمل از مزاح برگیرد، چندان قابل ملامت و نكوهش نیست.
اینك نگاهی گذرا به برخی احادیثی می افكنیم كه اساسا از مزاح، نهی می كند، یا از افراط در شوخی برحذر می دارد، یا به عوارض و پیامدهای اخلاقی و اجتماعی زیاده روی در مزاح یا شوخیهای بی حساب و لجام گسیخته و بی ملاحظه نسبت به حیثیت و آبرو و شخصیت دیگران اشاره دارد. با توجه به اینكه دین، مزاح را از اخلاق شایسته یك مؤمن می داند، نهی از مزاح در موراد دیگر، جای تأمل دارد.

امام باقر(ع) به حمران بن اعین فرمود:
«ایّاكَ و المِزاح، فانّه یَذْهَبُ هیبةَ الرّجُلِ و ماءَ وَجْهِه»(10)
از شوخی بپرهیز، چرا كه شوخی هیبت و آبروی انسان را می برد.

امام صادق(ع) فرمود:
«لا تَمْزَحْ، فیذهَبَ نُوركَ»(11)
شوخی مكن، كه فروغت می رود.

رسول خدا(ص) فرمود:
«كَثْرةُ المِزاح تَذْهَبُ بماءِ الوجهِ و كثرةُ الضِّحكِ تَمْحُو الایمانَ»(12)
شوخی بیش از اندازه و بسیار، آبرو را می برد و خنده زیاد، ایمان را محو می كند.

ز شوخی بپرهیز ای باخرد
كه شوخی تو را آبرو می برد

در آداب و اخلاق مسافرت، در احادیث متعددی، چند چیز جزء جوانمردی و فتوت به شمار آمده است، یكی هم مزاح است، اما به شرطی كه معصیت و گناه نباشد، یا موجب خشم و نارضایی پروردگار نگردد. (المزاح فی غیر المعاصی. كثرة المزاح فی غیر ما یُسخِطُ اللّه عزّ و جلّ).(13)

در سخنی هم امام صادق(ع) فرموده است:
«اِنَّ اللّه یُحِبُّ المُداعِبَ فی الجماعَةِ بلا رَفَثٍ»(14)
خداوند، شوخ و مزاح كننده و بذله گو در میان جمع را دوست می دارد، اگر به گناه كشیده نشود.

امام كاظم(ع) نیز در توصیه به یكی از فرزندانش چنین می فرماید:
«... ایّاك وَ المزاحَ، فانّه یَذْهَبُ بِنُورِ ایمانِكَ و یَستخِفُّ مُروَّتكَ»(15)
از شوخی پرهیز كن، كه نور ایمانت را می برد و مروت تو را سبك می سازد.

امام زین العابدین(ع) در حدیث بلندی كه به خصلتهای گناهان و آثار و عواقب سوءِ آنها پرداخته، از جمله گناهانی را كه پرده حیا و عصمت را می درد، شرابخواری، قماربازی و پرداختن به لغویات و شوخیهایی می شمارد كه برای خنداندن مردم به كار گرفته می شود.(16)

شاید اشاره به آثار سوء اخلاقی و روحی دلقك بازیهایی باشد كه عده ای شغل خود را انجام حركات سبك و خنداندن مردم ساخته اند و مردم را از واقعیات حیات و عمق بینش و نگرش به زندگی و مراعات آداب و سنن دور می دارند.

آیا جز این است كه چهره های دلقك و انسانهایی كه حرفه بازیگری در خنداندن و لودگی و مسخرگی دارند، و شوخیهای جلف و سبك و نسنجیده و دور از وقار می كنند، به طور طبیعی هیبت و وقار انسانی خود را از دست می دهند و در نظرها سبك جلوه می كنند. این مضمون، در احادیث بسیاری مطرح شده است.

امام علی(ع) فرموده است:
«مَنْ كَثُرَ مِزاحُهُ اُستُخِفَّ بِهِ وَ منْ كَثُرَ ضِحْكُهُ ذَهَبَتْ هَیْبَتُهُ»(17)
كسی كه زیاد شوخی كند، به سبب همان، سبك می شود و هر كه زیاد بخندد، هیبتش می رود.

اگر در حدیث است كه: «الكاملُ مَنْ غَلَبَ جِدُّهُ هَزْلَه»(18)، كامل كسی است كه «جِدّ» او بر «شوخی»اش غلبه و فزونی داشته باشد، نفی اصل شوخی و مزاح و هزل را نمی كند، بلكه شوخیهای بی رویه و مزاحهای خارج از حد را می گوید كه «جدّیت حیات» را تحت الشعاع قرار می دهد.

شوخیهای بدفرجام
وقتی شوخی، از مرز اعتدال فراتر رود و به افراط كشیده شود، موجب تحقیر و اهانت می گردد و طرف شوخی برمی آشوبد و در دفاع از آبروی خود و حفظ موقعیتش به معارضه و برخورد می پردازد. اینجاست كه شوخی تبدیل به كدورت و دشمنی می شود.

نمونه های فراوانی می توان یافت كه یك مزاح بیجا و نسنجیده كه بی حرمتی به كسی یا گروهی تلقی شده است، خشم آنان را برانگیخته است. در ضرب المثلهای ما تعابیری همچون «شوخی شوخی آخرش به جدی می كشد»(19) وجود دارد كه گویای عواقب ناهنجار برخی شوخیهاست. همین مضمون در مثلهای عربی نیز آمده است: «المزاحُ مقدّمة الشّر».

امام حسن عسكری(ع) فرمود: «لا تمازِحْ، فَیُجْتَرَءَ عَلَیكَ»(20)، شوخی مكن، كه بر تو گستاخ می شوند. این، اشاره به از بین رفتن مهابت و حرمتِ مزاح كننده دارد كه وقتی با شوخی، حریم خود را شكست و ابهت و وقار خویش را زیر پا گذاشت، راه برای دیگران باز می شود كه به حرمت شكنی بپردازند.

در حدیث دیگری كه امام صادق(ع) به «مؤمن الطاق» دارد به آثار سوء و خلاف انگیز مزاح اشاره دارد. حضرت، ضمن وصایای مفصلی به وی، می فرماید:
«اِنْ اَرَدْتَ اَنْ یَصْفُوَ لك وُدُّ اخیكَ فَلا تُمازِحَنَّهُ وَ لا تُمارِیَنَّهُ و لا تُباهیَّنُه وَ لا تُشارَنَّهُ».(21)
اگر می خواهی دوستی برادرت با تو صاف و زلال و بی آلایش بماند، با او شوخی، جدل، مفاخره و مخاصمه و كشمكش مكن.
روشن است كه این چهار عمل، گاهی نوعی تعرّض به حریم شخصیت دیگری محسوب می شود و آن صفای برادری و دوستی را می آلاید.

به هر حال، در شوخی كردن با دیگران، هم باید ظرفیت طرف مقابل سنجیده شود، هم از افراط و زیاده روی پرهیز گردد، هم از تحقیر و توهین و استهزاء دیگران اجتناب شود، هم وقار و هیبت خودِ شخص محفوظ بماند. نشاندن گل لبخند به چهره ها به قیمت خورد كردن شخصیت یك انسان، و ایجاد شادی در عده ای به بهای غمگین ساختن یك مسلمان، زیبنده و شایسته نیست. در مسأله طنز و برنامه های فكاهی و عروسكی صدا و سیما نیز، به لحاظ اینكه گاهی اهانت به اشخاصِ حقیقی می شود و تعرض به آبرو و حیثیت آنان به شمار می آید، برخی به طور جدی مخالفند و آنان را از نظر فقهی و شرعی بی اشكال نمی دانند. اعتدال در هر امری پسندیده است، در مزاح و شوخی نیز همچنین، تا معاشرتها پاك و دوستیها بادوام و رابطه ها صمیمی و برادرانه باشد.ادامه دارد.


پاورقیها:
1ـ بحارالانوار، ج73، ص60.
2ـ كافی، ج2، ص189.
3ـ بحارالانوار، ج16، ص298.
4ـ همان.
5ـ نهج البلاغه، صبحی صالح، خطبه 84.
6ـ بحارالانوار، ج41، ص147.
7ـ همان، ج17، ص33.
8ـ تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، ج16، ص147.
9ـ همان.
10ـ بحارالانوار، ج73، ص60.
11ـ همان، ص58.
12ـ همان، ج69، ص259.
13ـ همان، ج73، ص266.
14ـ همان، ص60.
15ـ همان، ج66، ص395.
16ـ همان، ج70، ص375.
17ـ همان، ج74، ص285.
18ـ غررالحكم.
19ـ امثال و حكم، دهخدا، ج2، ص1033.
20ـ بحارالانوار، ج75، ص350.
21ـ همان، ص291.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
buy generic cialis online
جمعه 16 آذر 1397 09:48 ق.ظ

Wonderful tips. Many thanks.
cialis baratos compran uk click here take cialis american pharmacy cialis cialis professional from usa dosagem ideal cialis cialis from canada cialis pills price each cialis 5mg prix cialis prices in england tadalafil generic
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:40 ب.ظ

You actually mentioned that adequately!
cialis diario compra buy cialis online nz cialis 100mg suppliers cialis side effects viagra vs cialis vs levitra cialis canada canada discount drugs cialis pastillas cialis y alcoho cialis coupons cialis generico
buy cialis medication
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:40 ب.ظ

Thank you! Loads of facts!

look here cialis order on line tadalafil generic i recommend cialis generico can i take cialis and ecstasy cialis without a doctor's prescription cialis name brand cheap cialis generic cialis 5 mg scheda tecnica cialis sans ordonnance only best offers cialis use
Buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:16 ق.ظ

Information effectively used.!
prezzo cialis a buon mercato cialis online holland cialis 5 mg weblink price cialis cialis pills price each cialis kaufen wo cialis 200 dollar savings card cialis professional yohimbe cialis kaufen achat cialis en suisse
buy cialis online no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 06:03 ب.ظ

Many thanks! Ample content.

cialis for sale can i take cialis and ecstasy cialis 200 dollar savings card cialis super acti if a woman takes a mans cialis click here cialis daily uk cialis canada cialis cipla best buy how does cialis work prezzo cialis a buon mercato
buy cialis online cheap
سه شنبه 13 آذر 1397 06:49 ق.ظ

Regards, Wonderful stuff!
we choice free trial of cialis precios cialis peru recommended site cialis kanada enter site 20 mg cialis cost look here cialis order on line cialis 10mg prix pharmaci cialis alternative prescription doctor cialis cialis patent expiration cialis without a doctor's prescription
buy tadalafil no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 06:50 ب.ظ

Nicely put, With thanks.
cheap cialis cialis per paypa cheap cialis the best choice cialis woman buying cialis on internet cialis tablets ou acheter du cialis pas cher walgreens price for cialis only now cialis 20 mg when will generic cialis be available
Cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 06:30 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
cialis lowest price cialis for sale we like it cialis price cialis generico online where do you buy cialis estudios de cialis genricos cialis kaufen cipla cialis online tadalafil 20mg cialis para que sirve
buy cialis online cheap
یکشنبه 11 آذر 1397 06:21 ب.ظ

Appreciate it! Lots of advice.

side effects for cialis cialis coupon cialis 20mg prix en pharmacie warnings for cialis can i take cialis and ecstasy acheter cialis kamagra safe site to buy cialis online online prescriptions cialis cialis online napol brand cialis nl
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 06:02 ق.ظ

Lovely forum posts. Regards!
cialis price thailand click here cialis daily uk cialis qualitat free generic cialis cialis 20mg prix en pharmacie comprar cialis 10 espa241a cialis 5 mg funziona acheter cialis kamagra cialis 200 dollar savings card we like it cialis price
buy cialis online without a prescription
شنبه 10 آذر 1397 06:44 ب.ظ

Kudos! An abundance of info.

how do cialis pills work cialis 5mg billiger cialis super acti we recommend cheapest cialis 40 mg cialis what if i take cialis generico online buy cheap cialis in uk cialis online napol cialis 20 mg cialis name brand cheap
Buy cialis
شنبه 10 آذر 1397 05:39 ق.ظ

Wonderful tips. Thanks a lot!
price cialis wal mart pharmacy cialis for sale in europa free generic cialis buy generic cialis online prescriptions cialis cialis prezzo di mercato sublingual cialis online ou acheter du cialis pas cher cialis tablets for sale ou acheter du cialis pas cher
buy tadalafil
جمعه 9 آذر 1397 06:23 ب.ظ

This is nicely put. .
we like it cialis price rezeptfrei cialis apotheke we choice cialis pfizer india cialis for daily use cialis prices in england if a woman takes a mans cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis generika in deutschland kaufen miglior cialis generico cialis patentablauf in deutschland
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 06:37 ق.ظ

Kudos, Quite a lot of info.

cialis farmacias guadalajara cialis for bph acheter cialis meilleur pri only here cialis pills cialis arginine interactio viagra vs cialis cialis 5 mg scheda tecnica the best choice cialis woman cialis with 2 days delivery free cialis
buy cialis uk
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:21 ب.ظ

You revealed this wonderfully.
acheter du cialis a geneve generic cialis with dapoxetine we recommend cheapest cialis calis cialis generico milano cialis pills warnings for cialis import cialis cialis canada 40 mg cialis what if i take
buy cialis uk
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:36 ق.ظ

Regards, Helpful information.
prezzo cialis a buon mercato cialis authentique suisse generic cialis pro low dose cialis blood pressure no prescription cialis cheap cialis professional yohimbe overnight cialis tadalafil comprar cialis 10 espa241a acheter cialis kamagra cialis 100 mg 30 tablet
buy cialis online no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:41 ب.ظ

You actually suggested this really well.
precios de cialis generico cialis generico cialis generico lilly cialis 20mg preis cf india cialis 100mg cost how to purchase cialis on line enter site very cheap cialis cialis wir preise cialis authentique suisse prezzo cialis a buon mercato
Cialis generic
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:03 ق.ظ

Good stuff. With thanks!
low cost cialis 20mg comprar cialis navarr achat cialis en europe tadalafil generic warnings for cialis buy cialis uk no prescription cialis reviews dose size of cialis does cialis cause gout enter site 20 mg cialis cost
Generic cialis
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:50 ق.ظ

Beneficial tips. Cheers!
cialis side effects dangers cialis diario compra cialis generisches kanada click here to buy cialis click now cialis from canada cialis 5 mg scheda tecnica deutschland cialis online cialis generique tadalafil generic cialis prezzo al pubblico
buy cialis online best price
دوشنبه 9 مهر 1397 02:09 ق.ظ

Really quite a lot of good facts!
tadalafil tablets dosagem ideal cialis cialis lowest price when can i take another cialis we choice free trial of cialis walgreens price for cialis cialis authentique suisse generic cialis in vietnam calis cialis kaufen wo
online pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 05:15 ق.ظ

Really all kinds of amazing information!
trust pharmacy of canada canadian prescriptions online no 1 canadian pharcharmy online canadian medications by mail drugs for sale reputable canadian prescriptions online buy viagra online usa canada online pharmacies for men online pharmacy canada canada online pharmacies for men
viagraky.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 05:49 ب.ظ

You mentioned it superbly.
canadian cialis cialis from canada cialis herbs cialis name brand cheap brand cialis generic online prescriptions cialis generic cialis levitra cialis reviews cialis for sale south africa i recommend cialis generico
canadianpharmacyies.com
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:30 ق.ظ

You explained that well!
canadian drug store canada online pharmacies medication northwest pharmacies online north west pharmacy canada top rated canadian pharmacies online cialis canadian pharmacy drugstore online online pharmacies canada online pharmacies for men canadian drugstore
buycialisky.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:49 ب.ظ

Regards. I enjoy this!
best buy viagra online sildenafil uk buy viagra cheapest viagra online doctor buy herbal viagra uk viagra prices buy sildenafil viagra where to buy viagra online viagra buy online buy viagra online without a prescription
http://kawanboni.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:27 ق.ظ

You actually stated this effectively.
generic cialis 20mg uk cialis 20mg safe site to buy cialis online prezzo di cialis in bulgaria cialis generika cialis generico lilly price cialis wal mart pharmacy cialis pills online prescriptions cialis free generic cialis
cialisvbuy.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:45 ب.ظ

Very good information, Kudos!
generic cialis 20mg uk cialis lowest price cialis canada acquisto online cialis cialis 30 day sample cialis lowest price buy cialis online cheapest cialis official site click now buy cialis brand compare prices cialis uk
where can you buy viagra online
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:05 ق.ظ

Thanks, An abundance of stuff.

where to buy viagra from viagra online pharmacy levitra how to get prescription viagra buy generic viagra online usa buy viagra cheaply buying cheap viagra buy viagra generic silagra buy generic viagra online canada buy generic viagra uk
cialis no doctor's prescription
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:46 ب.ظ

Information effectively used!!
cialis patentablauf in deutschland cialis 5mg cialis generico milano cialis therapie cialis italia gratis side effects of cialis rx cialis para comprar generic cialis at walmart cialis canada on line side effects of cialis
Cialis pills
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:50 ق.ظ

Whoa many of superb tips!
cialis wir preise cialis online cialis cuantos mg hay cialis cost cialis kaufen wo tadalafil generic cialis mit grapefruitsaft enter site natural cialis buying cialis on internet canadian discount cialis
Viagra cost
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 04:56 ق.ظ

You definitely made the point.
buy viagra superdrug best place to buy generic viagra can you buy viagra in stores viagra uk buy online sildenafil to buy where can i buy viagra safely online online pharmacy order buy viagra online pharmacy buy tadalafil buy viagra locally
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo